वैशाख २९, दमक / विश्वभर १२ मे अर्थात् अन्तर्राष्ट्रिय नर्स दिवस विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइँदै गर्दा झापाको दमकस्थित दमक हस्पिटल एण्ड रिसर्च सेन्टर प्रा.लि. ले पनि अस्पतालमा कार्यरत नर्सहरूसँग अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रम आयोजना गरी दिवस मनाएको छ । आधुनिक नर्सिङ सेवाकी अग्रदूत फ्लोरेन्स नाइटिङ्गेलको जन्मदिनको सम्झनामा हरेक वर्ष मनाइने यो दिवस सन् २०२६ मा “हाम्रा नर्स, हाम्रो भविष्य : सशक्त नर्सहरूले जीवन बचाउँछन्” भन्ने नारासहित मनाइएको हो ।

कार्यक्रममा अस्पताल व्यवस्थापन तथा नर्सिङ विभागका कर्मचारीबीच शुभकामना आदानप्रदानसँगै नर्सहरूको पेशागत सुरक्षा, कार्य वातावरण, सेवा–सुविधा तथा पेशाको दीगो विकासका विषयमा छलफल गरिएको अस्पतालका अध्यक्ष भेषराज न्यौपानेले जानकारी दिनुभयो । उहाँले स्वास्थ्य सेवा प्रणालीलाई प्रभावकारी बनाउन नर्सहरूको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै उनीहरूको मनोबल उच्च राख्न आवश्यक रहेको बताउनुभयो ।

कार्यक्रमका क्रममा नर्सिङ विभागमा कार्यरत सुम्निमा राईले नर्सिङ पेशा अझै पनि चुनौतीपूर्ण र असुरक्षित रहेको बताउनुभयो । उहाँका अनुसार अस्पताल तथा समाजका विभिन्न तहमा नर्सहरूले दबाब, जोखिम र असहज परिस्थितिको सामना गर्नुपरेको अवस्था अझै कायम छ । उहाँले अन्य देशको तुलनामा नेपालमा नर्सहरूको पारिश्रमिक तथा सेवा–सुविधा कम रहेको भए पनि भविष्यमा यस क्षेत्रमा सकारात्मक सुधार आउने अपेक्षा व्यक्त गर्नुभयो । दक्ष जनशक्तिको पलायन रोक्न तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा गुणस्तरीय सेवा सुनिश्चित गर्न नर्सहरूको पेशागत सम्मान र सुरक्षामा राज्यले विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता उहाँले औंल्याउनुभयो ।

नेपाल नर्सिङ काउन्सिलका अनुसार सन् २०२६ सम्म नेपालमा दर्ता भएका नर्स तथा मिडवाइफको संख्या करिब १ लाख २८ हजार ८४० पुगेको छ । जसमा ८८ हजार २३२ जना रजिस्टर्ड नर्स र ३७ हजार ६०१ जना ए.एन.एम. रहेका छन् । त्यस्तै, विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) को २०२५ प्रतिवेदनअनुसार विश्वभर नर्सहरूको संख्या सन् २०१८ मा २७.९ मिलियनबाट बढेर २०२३ मा २९.८ मिलियन पुगेको छ । संगठनका अनुसार विश्वका करिब ८५ प्रतिशत नर्स महिला रहेका छन्, जसले नर्सिङ क्षेत्रमा महिलाको उल्लेखनीय योगदानलाई प्रतिबिम्बित गर्छ ।

नेपालमा हाल करिब ५० हजार ५०० नर्स कार्यरत रहेको अनुमान छ । तर आवश्यक संख्या ६५ हजारभन्दा बढी रहेकाले करिब १५ हजार नर्सको अभाव रहेको बताइएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार सन् २०३० सम्म नेपाललाई करिब ८१ हजार नर्स आवश्यक पर्ने अनुमान गरिएको छ । जानकारहरूका अनुसार नेपालजस्तो विकासोन्मुख देशमा नर्सिङ पेशाले थुप्रै अवसर बोकेको भए पनि पेशागत सुरक्षा, सेवा–सुविधा र सम्मानका विषय अझै चुनौतीकै रूपमा रहेका छन् ।